اين روستا مركز دهستان نگل از بخش كلاترزان سنندج است كه در فاصله 30 كيلومتري كلاترزان و 65 كيلومتري سنندج در موقعيت جغرافيايي 46 درجه و 31 دقيقه شرقي و 35 درجه و 18 دقيقه شمالي در ارتفاع 1350 متر فراتر از آب‌هاي آزاد، آزادانه خود را به رخ هر مسافري مي‌كشد.

روستايي در ميان كوه‌هاي سر به فلك كشيده كه در شمال به كوه آزادحسن‌علي، از شمال‌غربي به كوه كوره ميانه و دره كاني چرمو، از جنوب به كوه قژاكان، از جنوب شرق به كوه پل چرمو، از شمال شرق به رسني دره و از غرب به دره كاچول مي‌رسد و رودخانه شوشير كه در جنوب نگل جاري است.

آب و هواي اين روستا در بهار و تابستان معتدل است كه اين امر شايد مديون شوشير و چشمه‌هاي فراوان منطقه باشد و در پاييز و زمستان هوايي سرد و خشك بر اين منطقه حكمفرماست.

اين روستا داراي باغ‌هاي فراواني است كه درختاني همچون سيب، هلو، زردآلو، توت‌فرنگي، توت سفيد، گلابي، گردو، انگور و سنجد دارد و اگر در مزارع آن هم گشتي بزنيد، مي‌توانيد گندم، جو، عدس، لوبيا، ذرت و نخود را بيابيد.

زراعت و باغداري بخشي از فعاليت معيشتي اين جمعيت كوچك است. براساس سرشماري سال 1375، افراد ساكن 1809 نفر بودند كه در سال 1385 به 2300 نفر افزايش يافته است. دامپروري و دامداري هم بخش ديگري از فعاليت مردم نگل است؛ توليد انواع لبنيات و محصولات دامي و بويژه روغن حيواني بسيار مرغوب كه طعم آن فراموش نشدني است. اگر جايي زنبورها را ديديد، تعجب نكنيد. اين دره عسلي بسيار خوب دارد كه برخي از اهالي را به كار كندو و پرورش زنبور مشغول كرده است. صنايع‌دستي اين منطقه هم زيباست و شايد زيباترين و مهم‌ترين محصول آن جاجيم باشد كه در طرح‌ها و رنگ‌هاي زيبا و بي‌بديل بافته مي‌شود. از ديگر صنايع‌دستي مي‌توان به قالي و سجاده كه هنر دست زنان روستاست، اشاره كرد. معماري روستاي نگل هم زيباست.

خانه‌هايي كه در شيب تند منتهي به دره ديوار به ديوار به صورت پلكاني با مصالحي همچون سنگ، چوب و كاهگل جاي گرفته‌اند.  ساختمان‌هاي جديد كه مصالح امروزي همچون آهن، سيمان و آجر دارند نيز در آن ميان ديده مي‌شود.

خانه‌هايي دو طبقه كه طبقه زيرين آن محل نگهداري دام و علوفه است و به آن «گه‌ور» يا «كوزه رخ» مي‌گويند و طبقه فوقاني استراحتگاه مردمان پرتلاش اين روستاست. لباس مردمان اين روستا مانند ديگر مناطق كردنشين است.

لباس مردان شامل نيم‌تنه كردي، شلوار كردي، شال، دستار و گيوه است و لباس زنان هم پيراهن‌هاي بلند كه زيبايي و شادي رنگ آن مسافران را به وجد مي‌آ‌ورد و سربند (روسري)‌هاي الوان كه بسيار هنرمندانه همچون لباس‌هايشان تزئين شده است. مردم روستا  توجه خاصي به غذاهاي محلي خود دارند كه به دليل تازگي مواد اوليه آن بسيار لذيذ است؛ غذاهايي به يادماندني همچون كباب سنتي، قاورسه و كشكه كين.

موسيقي كردي و ترانه‌هاي زيبا كه به زبان محلي كردي (سوراني)‌ است با نواي ني و تنبك و دف آميخته مي‌‌شود و به همراه رقص محلي «سيجاد» كه در زبان كردي به معني سه بار است نمايشي بي‌بديل را خلق مي‌كند.

اين روستا هم نگهبان بخشي از تاريخ ايران است. از آثار تاريخي اين روستا مي‌توان به قلعه يزدگرد سوم بازمانده از دوران ساساني اشاره كرد و مكاني هه‌وار ناميده مي‌شود كه مردم براي مراسم و سنن در آنجا گرد هم مي‌آيند.

و اما نگين آثار و زيبايي روستاي نگل يك جلد كلام الله مجيد، معروف به «قرآن نگل» است؛ قرآني با قدمت هزار ساله.

قرآن نگل قرآني است بزرگ و زيبا كه كتابت آن به خط كوفي بر چرمي به رنگ قهوه‌اي است و ضخامت صفحات آن و تشابهي كه با پوست دارد، به پوست آهو شهره شده است.  طول صفحات اين قرآن 40 سانتي‌متر و عرض آن 35 سانتي‌متر است و هر صفحه آن به 14‌ آيه منور شده است. اين قرآن داراي شماره آيات مطلا و نقش‌هاي گياهي است كه زيبايي دو چندان به كلام الهي داده است.

محققان شيوه نگارش و اعراب‌ گذاري آن را به سده‌هاي 4 و 5 بعد از هجرت مربوط مي‌دانند و مردم اين قرآن را منسوب به خليفه سوم و آن را يكي از4 قرآن مي‌دانند كه كتابت شده و به 4 نقطه دنيا فرستاده شده است.

جايگاه اين قرآن براي مردم اين روستا بسيار مهم است و بالاترين قسم خود را به آن مي‌‌خورند و قسم دروغ به آن را گناهي نابخشودني مي‌دانند. اين قرآن زيبا را در مسجد روستا نگهداري مي‌كنند و روزانه ده‌ها نفر براي ديدن آن به مسجد نگل مي‌روند.

در سال 1370 گروهي «‌قرآن نگل» را به سرقت بردند كه با تلاش شبانه‌روزي مردم و مسوولان انتظامي منطقه اين قرآن نفيس به جايگاه اصلي خويش بازگشت و به دستور رهبر معظم‌ انقلاب براي محفوظ ماندن آن جايگاهي محكم و مطمئن براي نگهداري اين قرآن ساخته‌اند.

چگونگي انتقال اين قرآن به اين روستاي كوچك در كوچه‌هاي تاريخ گم شده است ولي داستاني كه مردم در اين باره روايت مي‌كنند، از اين قرار است كه روزي گلي زيبا توجه چوپاني را كه براي چراي گوسفندان به منطقه آمده بوده، جلب مي‌كند. او وقتي بوته گلي از زمين بيرون مي‌آورد، گودالي پديدار مي‌شود كه در آن صندوقي را مي‌يابد كه اين قرآن در آن وجود داشته است. بعدها مسجدي در اين محل بنا مي‌كنند و نام آن را «نوگل» مي‌گذارند و به مرور زمان به «نگل» تغيير مي‌كند.

از مراسم‌ها و آيين‌‌هاي مربوط به نگل مي‌توان به بزرگداشت بازگشت قرآن نگل، آتش‌بازي در نوروز، مراسم ختم‌تليله و دراويش اشاره كرد. مراسم بزرگداشت قرآن هر ساله به شكرانه بازگشت قرآن نگل به جايگاه اصلي‌اش برگزار مي‌شود و مردم در اين روز به دعا و قرباني كردن مي‌پردازند. از مراسم ديگر مي‌توان به مراسم درويش‌ها كه در خانقاه همراه با دعا و رقص‌ عرفاني است، اشاره كرد. اعياد مذهبي براي مردم روستا بسيار مهم است و جشن‌هاي قربان، فطر و ولادت و بعثت حضرت رسولص‌ را باشكوه‌ برگزار مي‌كنند.

چشمه شفابخش نام يكي از چشمه‌هاي روستاست كه مردم زيادي را براي گرفتن شفا به روستاي نگل مي‌كشاند.

براي رفتن به نگل مي‌توانيد از جاده آسفالته شهرهاي سنندج و مريوان استفاده كنيد و سفر خوشي را در دفتر خاطرات خود به يادگار بگذاريد.

بهمن سرداري